Je hebt een intervisiegroepje.
En eens in de 6 tot 8 weken komen jullie bij elkaar.
Het eerste half uur gaat op aan bijkletsen.
En aan besluiten wie een casus in mag brengen en welke casus dit dan wordt.
Herken je dat?

Bijkletsen is natuurlijk heel waardevol. Vlot van start kunnen ook. Ik ben er wel van overtuigd dat een online voorbereiding het proces van intervisie ten minste kan versnellen en hopelijk ook kan versterken. Deze vraag stond centraal in de toolverkenning met LOSmakers op 7 maart 2017. Het was een actief en inspirerend webinar met veel stof voor vervolg. In deze blog schets ik de belangrijkste opbrengsten en inzichten.

Online intervisie-tools
Concrete aanleiding voor deze toolverkenning was de interesse van Carmen Barnhoorn naar online tools die beschikbaar zijn om intervisie te ondersteunen. Zij kwam E-mtbe en InteractionViewer op het spoor en heeft deze tools met elkaar vergeleken. Haar uitwerking vind je hier.

Hoe de toolverkenning eruit zag

Hans Paul Sparenberg, ontwikkelaar van InteractionViewer, was zeer bereid om aan de toolverkenning mee te doen. Met hem hebben we een kort proces ingericht om deelnemers de tool te laten ervaren alvorens er met elkaar over in gesprek te gaan. Een week voor de toolverkenning kregen alle deelnemers toegang tot InteractionViewer met daarbij de uitnodiging om voor zichzelf een casus uit te werken. InteractionViewer is een tool die helpt bij het voorbereiden, delen en verdiepen van casussen. Aan de hand van concrete hulpvragen werk je een aantal verhaallijnen uit. Zo beschrijf je enkele persoonlijke observaties in een bepaalde tijdsvolgorde. Vervolgens had je de keuze om je casus wel dan niet met de andere leden van de groep te delen.

In het webinar dat hierop volgde hebben we ervaringen uitgewisseld met InteractionViewer. Ook stonden we stil bij de vraag wat de meerwaarde is van online je casus uitwerken, alvorens elkaar te treffen voor intervisie. En we hebben online intervisie gedaan aan de hand van een casus, om te ervaren hoe dat werkt in een webinar-achtige omgeving. Voor InteractionViewer geldt dat juist de intervisiebijeenkomsten nodig zijn om verder te spreken over bijvoorbeeld kernpunten, algemenere thema’s, verklaringen of oplossingsrichtingen. Zo was de intervisiecirkel rond 🙂

Inzichten – online asynchrone voorbereiding

  • Schrijven stimuleert reflectie en verdieping. Een casus schriftelijk uitwerken dwingt je om terug te denken, gebeurtenissen te benoemen, een observatie expliciet te maken in een paar zinnen. Je kunt terugkijken, sprongen maken in de uitwerking, later ergens iets aanvullen of veranderen. Je krijgt bedenktijd. Je kunt er letterlijk op verschillende momenten in de tijd aan werken. Dit tezamen levert een zekere verdieping van de casus op.
  • Hulpvragen ondersteunen je reflectieproces. InteractionViewer werkt met concrete hulpvragen, zoals ‘wat was een markante gebeurtenis?’ en ‘Was het verrassend voor je of paste het in een beeld dat je al had?’. Helpende vragen die zorgen voor een geleide reflectie. Hierbij blijkt het belangrijk om als gebruiker te weten wat de verschillende stappen in ‘de tool’ zijn en hoe deze stappen met elkaar verbonden zijn. Dan kun je je aan de hulpvragen overgeven, vanuit het vertrouwen dat deze je uiteindelijk een goed uitgewerkte casus opleveren.
  • Een online tool is ontwikkeld vanuit een bepaald intervisiekader, waar ook terminologie bij hoort. Termen dienen eenduidig te zijn, vlot te snappen. Zo dat je je als gebruiker uitgenodigd voelt. Gelijk aan het denken gezet.
  • Delen van je werk vereist gevoel van vertrouwen. Het experiment dat wij als LOSmakers deden was natuurlijk niet vergelijkbaar met een intervisiegroep. We kenden elkaar niet. We hadden wel allemaal ‘ja’ gezegd tegen een aantal afspraken omtrent vertrouwelijkheid. Dat bleek voor velen een minimale basis om op de knop ‘deel mijn casus met de andere groepsleden’ te drukken.
  • We hadden de mogelijkheid om ter voorbereiding op het webinar elkaars casussen te bekijken. Daar zit absoluut waarde in, maar ik heb het idee dat deze stap gerichte facilitatie nodig heeft. Je hebt je eigen casus uitgewerkt en deze gedeeld met de anderen. Daarmee is voor je gevoel de klus even geklaard. Op een ander moment teruggaan naar het platform vraagt wel wat. Daarop doordenkend zie ik voor me dat je besluit welke cases je in de bijeenkomst verder gaat bespreken. En online volgt vervolgens nog een ronde van verklarende vragen over de casusomschrijving. Vragen die de intervisieleden helpen om de casus echt goed te snappen.
  • De toolverkenning liet zien hoe belangrijk het is dat de online voorbereiding een concrete hulpvraag oplevert die je aan je intervisiegroep kunt voorleggen. Met die hulpvraag kun je vlot van start als je, online of offline, met je intervisiegroep rond de tafel zit.

Inzichten – intervisie synchroon online

Als werkplek voor de toolverkenning gebruikten we de webinartool Adobe Connect. Daar ontmoetten de 20 deelnemers elkaar. We konden elkaar zien via de webcam, slides bekijken, met elkaar spreken en typen in een chatruimte. Met behulp van deze functionaliteiten hebben we een 20-minuten durende intervisiesessie gedaan. Bij wijze van experiment. Een van de LOSmakers bracht haar casus in en Carmen Barnhoorn faciliteerde de sessie. Eerst een ronde waarin het ging om behulpzame vragen stellen. Alle intervisieleden kregen de uitnodiging om in de chat een vraag te formuleren. De casus-inbrenger keek mee in de chat en haalde daar voor haar helpende vragen uit, om die vervolgens kort te beantwoorden. Daarna een ronde waarin de intervisieleden met elkaar konden ‘roddelen’ over de situatie. Vervolgens gaf de casusinbrenger terug wat ze uit dit gesprek meenam. Inzichten uit dit experiment:

  • Een ronde behulpzame vragen stellen in de chat levert een andere dynamiek op dan in een fysieke setting. Fysiek kun je je vraag nog wat nader toelichten, online in de chat staat de vraag er best expliciet. Daarentegen breng je snel met elkaar de verschillende vragen in beeld.
  • Als intervisielid kun je online makkelijk voortbouwen op de inbreng van een ander. Ingebrachte vragen zijn zichtbaar. En je hebt alle ruimte om iets wat in je opkomt in de chat te delen met de groep.
  • Als iedereen op hetzelfde moment gaat typen, dan kan het onoverzichtelijk worden. Een facilitator is dan nodig om orde te scheppen.
  • Tijdens de toolverkenning misten we af en toe het ‘elkaar zien’ en de non-verbale communicatie: “Is de case-inbrenger aan het nadenken? Wat doet deze opmerking met iemand? Raken we met deze vraag de kern of niet?” We kunnen ons wel voorstellen dat online werken met een groep van 6 intervisieleden die elkaar kennen anders is dan online werken met een groep van 20 leden die elkaar niet kennen.
  • Online vergt behoorlijke concentratie van iedereen. Er is beweging in de chat, je ziet elkaar wellicht in beeld, twee intervisieleden zijn mondeling met elkaar in gesprek. Tijdens de toolverkenning opperden sommigen het idee om afspraken te maken over het gebruik van de verschillende communicatiekanalen: waar gebruik je de chat voor, hoe laat je weten dat je iets mondeling wilt inbrengen, enzovoort.
  • De facilitator vervult een belangrijke rol bij online intervisie. Hij of zij dient duidelijke opdrachten te geven, stevig te faciliteren, samen te vatten. Een goede afstemming tussen intervisiemethode en online functionaliteiten is cruciaal.

 

Stof tot nadenken en verder experimenteren

Zou online intervisie kunnen met een van de intervisieleden als facilitator?
Hoe belangrijk is het om elkaar van tevoren al te kennen? In welke mate?
Wat te doen met de cases die ook zijn voorbereid, maar waarvoor geen ruimte is in de intervisiesessie?
Zijn er webinartools die een intervisieproces makkelijker faciliteren? Vitero werd genoemd als suggestie.

 


En nu?

Ik hoor je denken… dit klinkt mooi. Wat zou een volgende stap kunnen zijn? Ikzelf heb me voorgenomen op zoek te gaan naar bronnen over online intervisie om zo eens wat te lezen over reeds opgedane ervaringen. Carmen, Hans Paul en ik steken de koppen binnenkort bij elkaar. Experimenteren met online intervisie in een tool als Vitero zou ook waardevol kunnen zijn. Iets voor de LOSmakers? Mocht je in een intervisiegroep zitten, dan zou het super zijn als het je lukt om eens te experimenteren met iets online in het intervisieproces. Andere ideeën? Ze zijn van harte welkom!